013 - 536 65 55 info@kzoadvocaten.nl

Mag een ondernemer mij straks vragen of ik gevaccineerd ben?

Corona leidt tot allerlei vurige debatten in de maatschappij. Van late night talkshows tot ellenlange draadjes op de socials: alles en iedereen heeft een mening en waant zich (pseudo)deskundig. Een veelbesproken onderwerp in deze polarisatie-polonaise: wel of niet verplicht vaccineren.

Zelfs in kamerdebatten praat men openlijk over het (indirect) verplichten van vaccineren. Daadwerkelijk verplichten gaat 99% zeker niet gebeuren. Maar indirecte maatregelen vallen niet uit te sluiten, bijvoorbeeld in de vorm meer access and privileges voor gevaccineerden.

Maar wat als een ondernemer zélf het heft in handen neemt? Stel dat de organisator van een festival of concert je niet toelaat als je niet ingeënt bent? Sterk versimpeld zou je kunnen redeneren: een ieder bepaalt zelf aan wie hij/zij wel of geen aanbod doet en dus wie hij/zij wel of niet toelaat. Dat is toch de vrijheid van de ondernemer? De (juridische) werkelijkheid is echter gelukkig anders omdat de wet ons beschermt tegen bijvoorbeeld ongelijke behandeling en – waar ik het hier met name over wil hebben – inbreuken op onze privacy.

Vaccineren en privacy

Of je wel of niet gevaccineerd bent (waartegen dan ook) is een bijzonder persoonsgegeven. Het zegt namelijk iets over je gezondheidstoestand. Dan is de hoofdregel: die informatie mag een derde niet verwerken, tenzij jij daar zelf uitdrukkelijk mee instemt. Dus hier loopt de ondernemer al tegen een juridisch obstakel aan als hij alleen gevaccineerde gasten toe wil laten.

Maar, stel dat de aardige dame bij de box-office van de concertzaal simpelweg aan je vraagt of je ingeënt bent? En je geen kaartje verkoopt indien je daarop “nee” antwoordt, of als je geen antwoord wilt geven?

Dan is – sec beschouwd – geen sprake van een verwerking van persoonsgegevens. Daarvan is namelijk, simpel gezegd, pas sprake als gegevens op de een of andere manier worden vastgelegd. De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is op een vraag-antwoord-gesprek dus niet van toepassing.

Echter, ook het stellen van de vraag “bent u gevaccineerd tegen COVID-19” is een inbreuk op je privacy. Zowel onze eigen Grondwet als bijvoorbeeld het Europees Verdrag voor de Recht van de Mens (EVRM) bevatten bepalingen die de ‘persoonlijke levenssfeer’ van ons allemaal beschermen. Ook hier loopt de ondernemer dus tegen een juridisch obstakel aan.

Wat als de wetgever “indirect verplichten” toestaat?

Nog een hypothese: wat als de wetgever het ondernemers bij wet toestaat om alleen mensen toe te laten die kunnen aantonen of verklaren dat ze ingeënt zijn? Dan wordt het antwoord minder zwart/wit. De ondernemer zou dan immers, op grond van de nationale wet, niets verkeerd doen. De vraag is dan echter wel of die nationale wet een toets aan het internationale recht zou doorstaan. Ik vraag me dat af. Ook ‘indirect’ verplichten staat op gespannen voet met de rechten en vrijheden die wij als EU-burgers hebben. Tel daarbij op dat in de Europese rechtspraak (Hof van Justitie van de EU en Europees Hof voor de Recht van de Mens) de lat op het gebied van mensenrechten en eerbiediging van privacy érg hoog wordt gelegd; hóger dan vaak op nationaal niveau het geval is.

Sneltesten als alternatief?

Een bruikbaar alternatief bij evenementen en concerten is sneltesten ‘aan de poort’. Dat levert nog steeds een inbreuk op mensenrechten (zoals onschendbaarheid van het lichaam, zelfbeschikking) op, maar deze inbreuk gaat in mijn beleving minder ver dan (verplicht) vaccineren. Er wordt immers niets permanent in het lichaam ingespoten en alle bezoekers worden gelijk behandeld. Het afnemen van sneltesten kan daarnaast zonder dat daarbij persoonsgegevens worden verwerkt. En een sneltest lijkt mij ook minder fraudegevoelig dan een ‘vaccinatieverklaring’. Zo’n verklaring is immers te falsificeren; een sneltest zul je toch echt ter plekke lijfelijk moeten ondergaan.

Met sneltesten creeër je als organisatie een ‘veilige bubbel’ waarin je je evenement kunt houden. Biedt het 100% garanties? Nee, maar dat doet een vaccinatieverklaring evenmin. Wel vereist het opzetten van een teststraat van organisatoren een extra (financiële) investering. De vraag is of de bezoeker bereid is daarin bij te dragen. Ik verwacht van wel. Menigeen snakt ondertussen naar weer eens een gezellige avond in een sfeervol concertzaaltje, of het gevoel van vrijheid-blijheid op een festivalweide. Hopelijk mogen we snel weer!

Edwin Aerts

31 december 2020 (gereviseerd 22 januari 2021)

 

Corona & privacy

STEL EEN VRAAG AAN EEN ADVOCAAT

advocaat tilburg

Spoorlaan 460
Postbus 9150
5000 HD Tilburg

T 013 - 536 65 55
F 013 - 536 84 20
E info@kzoadvocaten.nl

Social media

Je kunt ons ook volgen op de normale social media kanalen:

echtscheidingsadvocaat

NIEUWSBRIEF

Meld je aan voor onze online nieuwsbrief en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.